Alleen de weg er naar toe is al een pelgrimage. Bus Amsterdam-IJmuiden, boot IJmuiden-Newcastle, trein naar Glasgow, overstappen op de trein naar Oban, alwaar overnachting, boot naar Isle of Mull, busreis van een uur naar Fionnphort en dan de ferry naar Iona zelf. Zelden in mijn leven een gevoel gehad zo ver van huis te zijn en dat komt niet alleen door de afstand.
Sinds 1938 leeft hier een gemeenschap die 'worship en work' verbindt en het christendom verbindt met zijn keltische wortels. Werk en leven zijn op elkaar betrokken, spiritualteit en materie zijn geen gescheiden werelden, geloof en politiek worden verbonden. Daarbij wordt het leven gevierd vanuit een houding van dankbaarheid voor het leven zelf. En dat alles heeft weer te maken met een omarming van de natuur als openbaringsbron van God.

De gereformeerde traditie waarin ik ben grootgebracht heeft weinig op met het vieren van het leven en laat pas dankbaarheid toe wanneer eerst schuld en zonde onder ogen zijn gebracht. Dankbaarheid hoort in het gereformeerd protestantisme bij genade en niet bij schepping. Het was Karl Barth - geconfronteerd met de vergoddelijking van de natuur in het nazisme en de destructieve kracht ervan - die in de lijn van dit protestantisme koos voor een radicale inzet bij Jezus Christus zelf als enige bron waardoor wij God kunnen leren kennen. Een voor de tijd begrijpelijke en onvermijdelijke keuze, die in zijn radicaliteit doorwerkte tot in de jaren tachtig toen ik theologie studeerde. Wij leerden dan ook de natuur te wantrouwen.

Het was dan ook met enig voorbehoud dat ik naar Iona afreisde vorige week. Gewapend met dikke truien en regenkleding, voorbereid op het doorstaan van Schotse grijze dagen zou ik samen met zus en twee vriendinnen kennismaken met een mengeling van christendom en keltische spiritualiteit, waarbij keltisch voor mij voor zweverig stond en spiritualiteit voor vaag. Mijn voornemen was dan ook om geen bomen te omarmen, niet in gesprek te treden met de wind en al helemaal geen maan- of sterrendans uit te voeren.

How stupid a man can be! We troffen een zonovergoten eiland omgeven door een azuurblauwe zee en een honderdtal mensen die een gemeenschap van een week vormden, Engelsen, Amerikanen, Nederlanders, rijken en minder rijken, gladde en rimpelige levens, zwart, blank, gay and straight. We gingen om negen uur 's morgens en 's avonds naar de kerk en leerden daar niet bomen omarmen maar het leven zelf. We zongen met een lichtheid zoals alleen Engelsen dat kunnen en we hoorden dat goedheid dieper wortelt in een mens dan het kwaad.

Het is deze laatste notie die het leven niet langer onder een doem of oordeel plaatst, maar juist uitdaagt uit te zien naar schoonheid, talent en creativiteit en nieuwsgierig uitziet naar de ander. Zo kon het dan ook gebeuren dat op een avond aan het eind van een dienst die werd voorbereid door een aantal gasten we met een Gloria uit Taizé nauwelijks konden stoppen met zingen. Niet omdat we daartoe werden verplicht of opgejaagd, maar vanuit een 'profound joy' het leven te kunnen vieren. Iona